Ana Brnabić objęła obowiązki prezydenta Serbii po rezygnacji Aleksandara Vučicia. To kolejny historyczny moment dla reprezentacji osób LGBTQIA+ na Bałkanach. Urząd przejęła 28 września 2026 roku jako pierwsza otwarcie homoseksualna osoba na stanowisku prezydenta kraju w tym regionie. Brnabić ma już na koncie podobny przełom: w 2017 roku została pierwszą kobietą i pierwszą jawną lesbijką na czele serbskiego rządu. Po okresie kierowania parlamentem będzie teraz tymczasowo pełnić obowiązki głowy państwa, aż wyborcy wybiorą nowego prezydenta.
Brnabić nigdy jednak nie chciała, by orientacja seksualna definiowała jej karierę. „Serbia się zmienia, i to szybko” — mówiła, gdy obejmowała urząd premiera. Podkreślała przy tym, że nie chce etykietki „homoseksualnej premier Serbii”. Wolała, by oceniano ją przez pryzmat „kompetencji, profesjonalizmu i wiarygodności”. Takie podejście znajdowało odbicie również w jej stanowisku wobec praw osób LGBTQIA+. Jak wyjaśniała, zmiany prawne, w tym równość małżeńska, nie były jej najpilniejszym zadaniem. Uważała, że lepsze miejsca pracy, wyższe pensje i większe bezpieczeństwo materialne pomogą zbudować bardziej tolerancyjne społeczeństwo. Rodziny powinny mniej martwić się o przyszłość i nie być zmuszone do mieszkania w ciasnocie z kilkoma pokoleniami pod jednym dachem.
Sytuacja prawna w Serbii nie jest jednoznaczna. Homoseksualność jest legalna, a przepisy zakazują dyskryminacji osób LGBTQIA+ w zatrudnieniu, mieszkalnictwie, edukacji i mediach. Osoby transpłciowe mogą zmienić oznaczenie płci w dokumentach, ale wymaga to wcześniejszej diagnozy psychiatrycznej i terapii hormonalnej. Pary jednopłciowe nie mogą natomiast zawierać małżeństw ani wspólnie adoptować dzieci. Zdaniem aktywistów krytykujących Brnabić te ograniczenia pokazują, że sama widoczność nie wystarczy. Oczekują od niej większego zaangażowania na rzecz równości, zwłaszcza że sama ma partnerkę, z którą wychowuje syna.
Brnabić publicznie okazywała jednak wsparcie społeczności. W 2017 roku jako pierwsza osoba stojąca na czele serbskiego rządu wzięła udział w paradzie równości w Belgradzie. Jej nowa funkcja to kolejny przykład obecności osób LGBTQIA+ u szczytu władzy, choć wybory mają odbyć się w ciągu trzech miesięcy. Po odejściu Vučicia, do którego doszło w czasie protestów przeciwko korupcji, może więc sprawować urząd krótko. Symboliczne znaczenie tego momentu pozostaje. Podobnie jak pytanie: czy akceptację społeczną buduje bezpieczeństwo ekonomiczne, silniejsza ochrona prawna, czy równoległe działania w obu tych obszarach?
Źródła
