Kyiv, 11 juni - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft zich tijdens een cultureel evenement in Kyiv opvallend duidelijk uitgesproken voor gelijke rechten van lhbtiq+-personen. In reactie op een vraag van queer activist Oleksandr Demenko stelde Zelensky dat iedereen die de staat verdedigt gelijk is en “absoluut gelijke rechten” heeft. Ook nam hij afstand van vooroordelen tegenover de gemeenschap, die hij neerzette als ouderwets en niet passend bij een moderne samenleving.

Demenko, hoofd van de organisatie LGBT Military for Equality en overlevende van de verdediging van Azovstal, pleitte tijdens het evenement met zijn vraag voor meer normalisering van lhbtiq+-kwesties in Oekraïne. Volgens hem is het belangrijk dat de samenleving toleranter wordt tegenover seksuele en genderdiversiteit.

De uitspraak komt op een politiek gevoelig moment. In het Oekraïense parlement ligt een ontwerp voor een nieuw Burgerlijk Wetboek dat volgens activisten en mensenrechtenorganisaties de juridische positie van queer mensen kan verzwakken. Critici wijzen erop dat de voorgestelde definitie van familie, beperkt tot een man en een vrouw, de erkenning van relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht zou blokkeren en bestaande rechten zou kunnen aantasten.

Daarmee raakt de discussie niet alleen aan binnenlandse rechten, maar ook aan Oekraïne’s Europese toekomst. Organisaties benadrukken dat een dergelijke beperking in strijd zou zijn met EU-eisen en het toetredingsproces kan vertragen. Tegelijkertijd laat de recente ontwikkeling in de rechtspraak zien dat er ook beweging in de andere richting is: eerder dit jaar bevestigde het Oekraïense Hooggerechtshof voor het eerst een juridische erkenning van een gelijkgeslachtelijk gezin.

De publieke opinie lijkt bovendien te verschuiven. Volgens een peiling uit 2024 van het Kyiv International Institute of Sociology steunde inmiddels meer dan 70 procent van de ondervraagden gelijke rechten voor queer mensen, een forse verandering ten opzichte van enkele jaren eerder. Zelensky’s uitspraak past daarmee in een bredere maatschappelijke transitie, waarin oorlog, Europese oriëntatie en mensenrechten steeds nadrukkelijker met elkaar verweven raken