Ana Brnabić is na het aftreden van president Aleksandar Vučić waarnemend president van Servië geworden. Daarmee is opnieuw een mijlpaal bereikt voor de Lhbtqia+ gemeenschap in de Balkan. Ze trad op 28 september 2026 aan als de eerste openlijk homoseksuele persoon die het presidentschap van een Balkanland bekleedt. Geschiedenis schrijven is haar niet vreemd: in 2017 werd ze al de eerste vrouwelijke én de eerste openlijk lesbische premier van Servië. Na haar periode als parlementsvoorzitter neemt ze nu tijdelijk het presidentschap op zich, totdat de kiezers een nieuwe president kiezen.
Toch heeft Brnabić nooit gewild dat haar seksuele oriëntatie haar politieke loopbaan bepaalt. ‘Servië verandert, en snel ook’, zei ze toen ze premier werd. Tegelijk maakte ze duidelijk dat ze niet bekend wilde staan als ‘de homoseksuele premier van Servië’. De aandacht moest volgens haar uitgaan naar ‘bekwaamheid, professionaliteit en betrouwbaarheid’. Die houding kwam ook terug in haar kijk op Lhbtqia+ rechten. Wetswijzigingen, waaronder het openstellen van het huwelijk, waren naar eigen zeggen niet haar eerste prioriteit. Ze geloofde dat betere banen, hogere lonen en meer bestaanszekerheid Servië toleranter zouden maken. Gezinnen moesten zich minder zorgen hoeven maken over hun toekomst en niet uit noodzaak met meerdere generaties in een te kleine woning leven.
Op juridisch vlak is het beeld gemengd. Homoseksualiteit is legaal in Servië en discriminatie van Lhbtqia+ personen is verboden op het werk, bij huisvesting, in het onderwijs en in de media. Trans personen kunnen hun officiële geslachtsregistratie aanpassen, maar daarvoor zijn een psychiatrische diagnose en hormoonbehandeling vereist. Koppels van hetzelfde geslacht kunnen daarentegen niet trouwen of samen kinderen adopteren. Voor activisten die kritiek hebben op Brnabić laten die beperkingen zien waarom zichtbaarheid alleen niet genoeg is. Zij vinden dat ze meer moet doen voor gelijke rechten, juist omdat ze zelf een vrouwelijke partner heeft en samen met haar een zoon opvoedt.
Brnabić heeft wel publiekelijk haar steun getoond. In 2017 liep ze als eerste Servische premier mee met Belgrade Pride. Haar nieuwe functie levert opnieuw een zichtbaar voorbeeld van Lhbtqia+ leiderschap op, al worden er binnen drie maanden verkiezingen verwacht. Na het vertrek van Vučić, te midden van protesten tegen corruptie, kan haar presidentschap dus van korte duur zijn. Dat maakt de symbolische betekenis niet kleiner. Maar de discussie blijft: groeit acceptatie door meer bestaanszekerheid, sterkere wettelijke bescherming of juist door beide tegelijk?
Bronnen
