In de afgelopen twee decennia is het aantal gevallen van keelkanker in westerse landen sterk toegenomen. Vooral een specifieke vorm, orofaryngeale kanker — in het gebied van de amandelen en de achterkant van de keel — komt steeds vaker voor. Opvallend is dat orale seks inmiddels wordt gezien als de belangrijkste risicofactor voor deze vorm van kanker, die vooral wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Dit virus is ook de belangrijkste oorzaak van baarmoederhalskanker. In landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk komt orofaryngeale kanker inmiddels vaker voor dan baarmoederhalskanker.
HPV wordt seksueel overgedragen, en het risico neemt toe naarmate iemand meer (orale) sekspartners heeft gehad. Toch ontwikkelt slechts een klein deel van de mensen met HPV daadwerkelijk kanker. In de meeste gevallen ruimt het lichaam het virus vanzelf op, maar bij een kleine groep blijft het aanwezig en kan het op termijn leiden tot kanker.
Vaccinatie tegen HPV, oorspronkelijk gericht op meisjes, lijkt ook bescherming te bieden tegen infecties in de mond. Daarom kiezen steeds meer landen voor vaccinatie van zowel meisjes als jongens. Tegelijkertijd blijft brede bescherming afhankelijk van een hoge vaccinatiegraad, die niet overal wordt gehaald.
Factoren zoals vaccinatie-twijfel en de impact van de coronapandemie maken het behalen van voldoende bescherming complex. Zoals vaker bij volksgezondheid en gedrag, is de werkelijkheid minder eenvoudig dan ze lijkt.
